SUBSTANTIV-нэр үг

<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Wingdings; panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0; mso-font-charset:2; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:0 268435456 0 0 -2147483648 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ @list l0 {mso-list-id:690688829; mso-list-type:hybrid; mso-list-template-ids:1723636240 67698689 67698691 67698693 67698689 67698691 67698693 67698689 67698691 67698693;} @list l0:level1 {mso-level-number-format:bullet; mso-level-text:; mso-level-tab-stop:36.0pt; mso-level-number-position:left; text-indent:-18.0pt; font-family:Symbol;} @list l1 {mso-list-id:1407458977; mso-list-type:hybrid; mso-list-template-ids:582124220 -2088836946 67698691 67698693 67698689 67698691 67698693 67698689 67698691 67698693;} @list l1:level1 {mso-level-start-at:0; mso-level-number-format:bullet; mso-level-text:-; mso-level-tab-stop:36.0pt; mso-level-number-position:left; text-indent:-18.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} ol {margin-bottom:0cm;} ul {margin-bottom:0cm;} -->

SUBSTANTIV-нэр үг

 

Швэд хэлний бүх нэр үг нэр үгийн олон тооны дагвар /en, ett /ыг авах бөгөөд тухайн үгийн төгсгөлөөс хамаарч олон тоон дээр хувирна.

EN – дагвар авдаг нэр үгийн олон тоо.

  • А эгшигээр төгссөн бүх нэр үг олон тоон дээр төгсгөл нь or  болж хувирна.Жишээ нь: en penna үзэг, flera pennor  үзэгнүүд
  • E эгшигээр төгссөн бүх нэр үг олон тоон дээр төгсгөл нь ar  болж хувирна.Жишээ нь: en moppe , flera moppar 
  • ING- ээр төгссөн бүх нэр үг олон тоон дээр төгсгөл нь ar  болж хувирна.Жишээ нь: en tidning flera tidningar
  • ARE -ээр төгссөн бүх нэр үг олон тоон дээр төгсгөл нь өөрчлөгдөхгүй.Жишээ нь: en lärare, flera lärare.
  • Гийгүүлэгчээр төгссөн бүх нэр үг олон тоон дээр ar эсвэл   er  авна. Жишээ нь: en bil flera bilar, en gardin flera gardinar, en sax flera saxar.

 

ETT - дагвар авдаг нэр үгийн олон тоо.

-          эгшигээр төгссөн ETT  дагвар авдаг нэр үгүүд олон тоон дээр n авна. Жишээ нь: Ett äpple flera äpplen

Гийгүүлэгчээр төгссөн ETT  дагвар авдаг нэр үгүүд олон тоон дээр хувирахгүй. Жишээ нь: ett fönster, flera fönster.

-           

 

SINGULAR            PLURAL

Gants too                   olon too

 

En stol      sandal            stolar

Ett bord      shiree             bord

En lampa    gerel              lampor

En penna      uzeg            pennor

En bok      devter             bokar

Ett land     uls                   land

En nacke    huzuu            nackar

Ett glas      shilen ayga    glas

Ett hjärta      zurh           hjärta

Ett bälte   telee              bälte

En lastbil    achaanii mashin       lastbilar

En moppe        shalnii mod         moppar

En sked           halbaga         skedar

Ett öga      nud              ögon

Ett knä       uvdug         knä

En matta   hivs             mattor

Ett öra      chih            öron

          

En sax     haich             saxar

En gardin     hoshig       gardinar

Ett fönster      tsonh          fönster

Ett lexikon     hicheel         lexikon

En människa   hun         människor

Ett golv       shal              golv

Ett finger   huruu               fingrar

Гуниггүй...

Тэр ирсэн, тэр явсан
Тэглээ гээд гуниггүй
Тэр намайг мартсан, бусдыг санасан
Тэгээд ч бас гуниггүй
Амьдрал амттай, бас гашуун хэдий ч
Аль аль нь миний хувьд гуниггүй
Аврал бас цөхрөл байдаг ч
Аль аль нь утгагүй

Нүүгээд өнгөрөх цаг хугацаа ч гуниггүй
Зүүгдээд хоцорсон эгэл өдрүүд ч гуниггүй
Нүдэнд харагдах бүх дүрслэл гуниггүй
Зүрхэнд үлдсэн бүх дурсамж гуниггүй

Үүлс нүүхэд гуниггүй
Үдийн үдэд салхи сэвэлзэхэд гуниггүй
Үргэлжилсэн урт ганцаардлын дунд ч гуниггүй
Үнэнгүй, худалгүй хорвоод бүх зүйл гуниггүй

Бороотой өдөр цонхоор харсанч гуниггүй
Бодол дотроо дурсамжаа хөвсөнч гуниггүй
Зүрх тэр чигээрээ гуниггүй
Зөндөө удаан хүлээсэн ч гуниггүй

Гуниггүй, бүх зүйлс гуниггүй
Гуниг, баясал гэсэн мэдрэмжгүй...

 

Хvн байхын учир буюу тэнгэрлиг ижий аав..

Би оюун ухаант, сэтгэл зүрхт хүн заяанд төрсөндөө туйлын ихээр баярладаг,

 магадгүй би гэдэг хүний оронд ямар нэгэн амьтан аль эсвэл огтоос ор

мөргүй байсан бол... ийм бодол хаа хаа толгойд орж ирэх ч би үүнээс цааш

төсөөлж чаддагүй ээ. Орчлонд намайг "хүн"-ээр төрүүлж, намайг бүтээсэн "бурхад"-ад би насаараа

 төлж барахгүй өртэй хүн. Тиймээ, би эжий аав хоёртоо хэзээ ч буцааж чадахгүй

"цагаан өглөг"-тэй гэсэн ч миний эжий, аав надаас тэр их өрийг

нэхэхгүй цагаатгаж чадах тийм нинжин сэтгэлтэй өгөөмөр "баячууд".

Эжий аав хоёр минь энгийнээс энгийн эгэл хүмүүс, аав минь

миний алдаанд гаднаасаа биш дотроосоо нурна, эжий минь харин

гаднаасаа эмтэрнэ, оноход минь хоёулаа бие биеэсээ булаалдан "охин минь" гэж онгирно.

 Би тэр хоёрынхоо сайн үр нь биш ээ, муу эжий аав хоёр минь л сайн үртэй байх гэж

хичээдэг юм, аргаддаг юм, айлгадаг юм, аргаа бардаг юм, амьтнаас өмөөрдөг юм,

худлаа магтдаг юм.Одоо бодож суух нь ээ би өнөөдрийг хүртэл тэр хоёрынхоо хамгийн "том толгойт"-ой,

 юу хүссэнээ л дураараа хийдэг, даруулгагүй зоргоороо хүүхэд нь байжээ. Би өөрийгөө

сайн хүн болгох гэж нуухгүй ээ тэр хоёрыгоо их гомдоосон, өнгөндөө надад

гомдож харагддаг ч цээжин дотроо ухаан муутай үртэй "азгүй" хэмээн өөрсөддөө

гомддогийг нь би мэднээ. Цөхрөхдөө харин чулуу шиг хүнд үгийг өөрсдийнхөө төлөө

биш миний л төлөө хэлдэгийг ч одоо ухаарахтай болсоон.

...Ээжээ, хүү чинь уул өргөх урт холын бодолд дарагдаатай яваа шүү гэдэг шиг би

эжий аав хоёрынхоо удтал чилээсэн сэтгэлийг амрааж, "зөв" охин төрүүлснээрээ

бахархах цагийн төлөө алхаж явна, амьсгалж явна. Ижийдээ би бусдын адил

алтан бөгж, булган дээл авч өгч үзээгүй ээ, ... тэглээ гээд миний ижий намайг зөв амьдарч,

сайн явснаас илүү баярлахгүй.Ертөнцийн ээж амьтны үйл даанч их, тэр үйлтэйгээ эвлэрч, үйлэндээ дарлуулж суухыгаа жаргал гэж бодож энэрч нигүүлсэхийн, өрөвдөж хайрлахын учгийг сэтгэлээсээ хөврүүлж байдаг дэндүү ховорхон заяа эх хүнийх л байдаг. Биенээсээ бие таслаж "ээж" хэмээх өндөр

хэргэмээр дуудуулах, надад хүндэдсэн заяаг эдэлж яваа би азтай эмэгтэй. Үрээ мэндэлсэн тэр

 мөчөөс л би ээжийнхээ сэтгэл дотор орж "ээж үйл"-ийн ямархан амттайг амталж жинхэнэ

ээж болсон доо.Одоо би эжий аав хоёрыгоо орчлонгийн жамаар буцаж ирэхгүй одохоос нь өмнө амжиж

 цээжинд нь намайг төрсөн тэр цагаас эхлэн уягдсан хатуу зангилааг нь сулруулж өгөхийн төлөө амьдарч байна.Хүн байхын учирыг би ойлгохдоо ганцхан удаа эдлэх даанч ховорхон энэ заяаг оноосон эжий аавыгаа л ойлгож, хайрлахаас эхлэнэ гэж бодном...Би орчлонгийн хөдлөшгүй ганцхан үнэнийг биеэрээ мэднэ - миний бас таны,орчлонгийн бүх эжий аавд үрээ л гэсэн сэтгэлийн "жаргал" бас "зовлон" байдгийг мэднээ.

Налгар, дулаахан энэ л өдрүүд шиг..
Гурван сарын ард нь гарахад

Гуруун сар нэгэн хэвийн өнгөрлөө гэж. Нэгэн хэвийн гэдэг маань хэмнэл нь нэгэн жигд шахуу байсныгаа л хэлээд байх шиг.

Аа гэхдээ бас тийм биш юм аа... Нарийвчлан санахуй дор....

 ......Бухимдал, бачимдалтай.....

......Хуучны дурсамж, дурьдатгал сэргээсэн......

......Гаргасан шийдвэртээ эргэлзсэн.....

......Гоморхож, тунисан.....

......Амьдралыг хагас дутуу ухаарсан ч юм шиг...

......Өвдөх, өвчлөхийн шаналалтай.....

......Хэн нэгнийг санаж гансарсан.....

Гунигласан ч гэлээ би ганцаардаагүй.... ганцаардаагүй болохоор тэр бүр өөрийнхөө тухай бодоогүй гэсэн үг.... Ер нь би гунихаараа ганцаарддаг.....Ганцаардалтай нөхөрлөхөөрөө л өөрийнхөө тухай илүүтэй бодож, тунгаадаг юм шиг....Өөрийнхөө тухай бодох цаг зав тэр бүр хомс ч гэлээ ганцаардах, гуних бүрт минь гараад ирдэг болхоор тийм ч холоос хайх хэрэггүй гэсэн үг....Гуниглалтай гуравдугаар сарын ард гарахад... сэтгэл доторх  хунгарыг минь хийсгээд, үлээгээд арилгачихсан байгаасай гэж хүсэх....Налгар, дулаахан энэ л өдрүүд шиг... насныхаа төгсгөл хүртэл намуухан амьдрахсан...


**БАЯРЛАЛАА*

Ах минь  намайг төрөхөөс арван жилийн өмнө төрж, намайг төрөхөд хэдийн сургуулийн сурагч болоод хилэн дүрэмт хувцсаар гоёж, намайг сургуульд ороход наймдугаар ангийг төгсөж, харин намайг оюутан болоход  өрх тусгаарлан гэрийн эзэн болоод, үрийн зулай үнэрлэж байжээ.Та дарга цэргийн хөлд нь суун байж сайхан амьдрах тухай биш, тархиа ажиллуулж жирийн шударга амьдрахыг илүүд тооцдог, хааяа гайхмаар гэнэхэн ч гэлээ итгэл үнэмшилдээ бат зогсож, холбирч шарваад байдаггүй гэдгийг нь хардаг болохоор энэ  нь  шударга, ухаант  эр хүн гэдгийг ойлгуулдаг.

Ах минь таны намайг гэсэн сэтгэл нь, намайг гэсэн хайр нь, сайхан дурсамж үлдээн зөв амьдралд чиглүүлэн, зөв бодол санаатай явахад минь туслаж миний амьдралын чиглэлд тус нэмэр болж байгаад баярлалаа,

Амьдралд мартагдахгүй ачтанд талархалын үгийг харамгүй хэл гэдэг ч, сэтгэлээс эвлэж гарахгүй, үгээр илэрхийлж боломгүй, эвлүүлээд хэлье гэсэн ч амнаас гарахгүй , өөр бусдад өдрийн хэд хэлдэг ч аав ээждээ хайртай гээд тэврээд үнсэж чаддаггүй шиг, амьдралыг түшсэн сайн санаатай ахдаа чин сэтгэлээсээ баярлалаа гэж хэлэхэд үг хүртэл дутдах шиг.

Хүн бүрийн сэтгэлээс гарах сайхан үгс хэрэгтэй цагтаа хэрэг болох хүндээ хүрдэг шиг, өнөөдрийн эвлүүлэн бичсэн талархалыг үгс минь танд дэм бас хүч болон очиж өөрөөрөө  бахарах сэтгэлийг өгч байгаасай гэж хүсэж байна.

Цаашдаа дүү нь яаж амьдрах вэ, ажил төрөлдөө хэр амжилттай явах вэ гэдэг минь бүгд л таны нөлөө, магадгүй оролцоон дор явна, тэр үед би  таниар бахархаж, тэр үед би болон миний гэр бүл таныг хараад юу хийснээр тань бахархаж байхын төлөө баярлалаа гэж хэлмээр байна.

 

 

(Нийт: 121)